Namaz nasıl miraç olur?

Peygamberimiz efendimiz “Namaz müminin miracıdır.” buyurmuş. Müminin miracı olan beş vakit namaz ise mi’rac gecesi farz olmuştu. Muteber kitaplarda farz olması ise sidre-i sidretü’l-müntehâda “iki yay ucu aralığı kadar” (kābe kavseyn) hatta daha da yakın (ev ednâ) Allah’a yaklaştığı esnada bildirildiği yazılır. Mevlid’inde Süleyman Çelebi bu durumu ne kadar açık ve akıcı bir üslupta anlatır:

Sen ki, Mi'râc eyleyüb ettin niyâz,
Ümmetin mi'râcını kıldın namaz.

Her kaçan kim bu namazı kılalar,
Cümle gök ehli sevâbın alalar.

Çünki her türlü ibâdet bundadır,
Hakk'a kurbiyyetle vuslat bundadır.

Çelebi’nin her türlü ibadetin namazın içinde olduğunu söylemesi başka bir konu olduğu için girmeyeceğim. Ancak “Hakk'a kurbiyyetle vuslat” sözü üzerinde biraz duracağım.

Hoca efendiler vaazlarında namaz kılanların gök ehli sevabını almaları üzerinde dururken şeyh efendiler Hakk’a kurbiyet üzerinde dururlar ve açıklamaya gayret ederler. Bu konuda yazılmış birçok risale ve kitap var. Ben Bursevî’nin Mesnevi şerhindeki açıklamasını kısaca açıklayarak günümüz Türkçesine aktarmaya gayret edeceğim.

Bursevî ikinci beytin şerhinde, ehâdiyet mertebesinden bahsederken Celvetiliği açıkladığı bölümde örnek olarak sabah namazını verir. Metni daha anlaşılabilir olması için sıralayarak aktarıyorum.

Uyanmak: Zahir gözünden önce kalp gözü uyanır ve zahir gözü uyandırır. Kişinin alarmı içindedir, vakti zamanı gelince kalbi kurulmuş saat gibi kişiyi uykusundan uyandırır.

Abdest almak: Abdest almak için kalkmak tövbe etmek, abdest almak ise günahlardan ve her şeyden yüz çevirip Hakk’a dönmektir.

İftitah tekbiri: Elleri kulaklara götürüp “Allahu ekber” demek Allah’a yönelmektir.

Uyanmaktan namaza başlamaya kadar geçen süre mülk veya nâsut aleminden yani görünen âlemden, kesret âlemi olan dünyadan geçip gayp âlemlerinin evveli olan melekut alemine girmek gibidir. Tekbir getirerek girilen melekut alemi zaman ve mekânla sınırlı değildir, beş duyu ile de idrak edilemez. Bu dünyaya ait ne varsa hepsi geride bırakılır. Kişi âdeta kendinden geçer. Bu haldeyken bedene saplanan çıkarılan okun acısı hissedilmez.

Kıyam melekut, rükû ceberut, secde ise lâhut aleme girmeye işaret eder.

Rükü: Rükû makamı sıfat makamı olan kâbe kavseyndir. Allah’ın bütün varlıkların üzerinde olan kudretinin tecellî ettiği ceberut âlemidir. Eğilerek kul da bu kudreti kabul ettiğini ifade etmiş olur. Aynı zamanda zât-ı vâhidiye makamı olan ceberut taayyün-i evvel ve hakîkat-i Muhammediyye olarak da isimlendirilir.

Secde: Secde kulun Allah’a yaklaştığı an olan zât-ı ehâdiye olan ev ednâ makamıdır, lâhut âlemidir. Cenâb-ı Hakk’ın zâtına mahsus olan ilk ve en yüce âlemdir. Bu âlemde fiil yoktur, sıfatlar ve isimler sadece zattadır, âşikâr değildir.

Ulûhiyet âlemi olan âlem-i lâhut âlem-i nâsutun tersidir. Kenân Rıfâî’nin kulun şah olduğu an olarak tarif ettiği âlemdir:

Şâh iken lâhûtta ey aşk sernigûn ettin beni
Serfirâz âzâd iken dâim zebûn ettin beni

Sernigûn olmak baş aşağı düşüp âlem-i nâsuta gelip dört unsurun esiri olmak demektir. Namaz ise nefsinin zebunu olan kulun özgürlüğüne kavuşmasıdır.

Kulun secdede iken yani âlem-i lâhutta iken varlığından eser kalmaz, yok olur. Burası alnın secdeye değdiği yer kulun asıl vatanıdır ve secde etmekle de vatan-ı aslîsine kavuşmuş olur.

Secdeden ayağa kalkmak kulun tekrar âlem-i nâsuta yani dünyaya dönmesidir. Böylece secdeye giderken zahirde alçalırken bâtında yükselmiş, geriye dönerken de zahirde yükselirken bâtında alçalmıştır.

Böylece, namazın bir rekâtı kulun manevi yolculuğunun yani sülûkunun başını ve sonunu kapsamış oldu. Ne kadar dünya, ahiret, ilim, aynî, kevnî ve İlahî hakikati var ise hepsi bir rekât namazda vardır.

Namazın mirac olması içindeki ve dışındaki farzlarla birlikte açıklanması bir kitap olur. Bursevî mevzuyu ihtisar etmiş, yani özetlemiş.

Niyâzî-i Mısrî;

Lâhût ile nâsûtu gönül anladı ise
Mısrî ana sor Kāf ile ankā haberin sen

Buyurmuş. Lâhut ile nâsutu anlamak kılınan namazı yukarıda izah edilmeye çalışıldığı şekilde idrak etmektir. Kaf Dağı ile Anka kuşunun mâhiyetini ancak secdede iken ev ednâ makamına erenler bilir. Bu makama erenler ise Yunus’un diliyle bu sırrın yoludur:

Nâsût olup şu ten cân ile doldu,
Lâhût’a erenler bu sırra yoldur.

Cenab-ı Rabbü’l-âlemîn, secdede iken önce bu sırra yol olan büyüklere mülâkî olmayı, daha sonra da onların rehberliğinde lâhuta yani ev ednâ makamına ermeyi nasip ederek kıldığı namaz ile miracımıza vesile kılsın. Âmin.



Bu yazıyı, Facebook'ta paylaşayım...

Bu yazıyı, Twitter'da paylaşayım...

Bu yazıyı, LinkedIn'de paylaşayım...

Bölümler

Yazılarım

Yazılarımı okuyabileceğiniz sayfadır.

Kitaplarım

Kitaplarımı görebileceğiniz sayfadır.

Basında

Basındaki haberleri görebileceğiniz sayfadır...

Etkinlikler/Takvim

Tüm etkinlik, toplantı ve konuşmalarımın haberini takip edebileceğiniz sayfadır.

Videolar

Neyzen Tevfik'in Tasavvuf Dünyası

Neyzen Tevfik’in layıkı veçhile tanınıyor mu?
Neyzen dervişlerin gölgesi altına ne zaman ve ne vesile ile girdi?
Mevlevihane yılları ona ne kazandırdı?
Mevlevî olduğunu açıkça beyan ettiği şiirleri var.
Mısır’a neden gidiyor ve orada neler yapıyor?
Mehmet Akif’le tanışması ve dostluğu
Bektaşilikle tanışması
Sohbetlerine gittiği veya çevresinde bulunduğu tasavvufî yönüyle bilinen zâtlar
Şiirlerinde en çok üzerinde durduğu konular
Fuzulî’nin tahmis ettiği gazelin nesini beğendi?
Hicivleri
Onunla ilgili anlatılan fıkraların özellikleri
Hakkında yazılan yazılarda en çok hangi özelliği üzerinde duruluyor?
Resulullah neşesinde olmasının sırrı nedir?

Zikrullah nedir, neden yapılır?

Zikrullah nedir? Zikir denildiğinde siz ne anlıyorsunuz?
Zikrullahın Kur’an ve sünnette bir temeli var mıdır?
Zikir ibadet midir yoksa hâl midir?
Zikirde telaffuz mu önemlidir niyet mi yoksa hal mi?
Toplu zikirde zikri yönetecek kişide birtakım şartlar aranmalı mıdır?
Tarikat ve zikir
Bir tarikatte zikir usulleri nasıl belirlenir, kim belirler?
Zikir sadece dergâhta mı yapılır, gündelik hayata nasıl taşınır?
Mürşid olmadan zikir mümkün müdür?
Osmanlı coğrafyasında zikir ayinleri ve İstanbul’un önemi (sistematik, asker toplum, ayinlerde kıyafet) tarikat ayinlerinde estetik boyut
Modern hayat zikrullahı etkiledi mi?
Günümüz insanının zikrullaha ihtiyacı var mı?
Beden hareketleri ile ne amaçlanır?
Derviş için önemi
Dervişe neler kazandırır?
Nefis terbiyesi için önemi nedir?

ismailgulec.net